Posts

तिसरी दुर्गा : माता चंद्रघंटा [ नवदुर्गा विशेष ]

Image
  पिण्डज प्रवरारूढ़ा चण्डकोपास्त्रकैर्युता। प्रसादं तनुते मह्यं चंद्रघंटेति विश्रुता॥   नवदुर्गामधील मातेचे तिसरे रूप म्हणजे " चंद्रघंटा " होय. देवी चंद्रघंटा ही चंद्राचे प्रतीक आहे , ज्याचा संबंध मनाशी असतो. मनाला मोहून टाकणाऱ्या आणि आकर्षित करणाऱ्या शक्तीचे त्या प्रतिनिधित्व करतात. त्या सौंदर्याचे मूर्तिमंत रूप आहेत. तुम्हाला जिथे कुठे काहीही सुंदर दिसते , ते त्या ठिकाणी असलेल्या देवीच्या ऊर्जेमुळेच असते. जर ती तिथे नसेल , तर कोणतीही गोष्ट सुंदर वाटणार नाही. [ गुरुदेव श्री श्री रविशंकर ] माता चंद्रघंटा बाबत कथा : माता पार्वती देवीने भगवान शिव यांना पती म्हणून प्राप्त करण्यासाठी कठोर तपश्चर्या केली होती हे आपण मागील लेखांकामधून पहिलेच आहे. त्यावेळी , आपली पहिली पत्नी सती हिच्या वियोगामुळे दुःखी झालेले शिव पर्वतांवर एकांतात वास्तव्यास होते. अत्यंत दुःखात असूनही , पार्वतीची अढळ भक्ती पाहून शिव प्रभावित झाले आणि त्यांनी तिच्याशी विवाह करण्यास संमती दिली. पार्वती हा सतीचाच पुनर्जन्म होता हे देखील आपण पहिल्या लेखांकामध्ये पहिले आहे. पार्वतीला दिलेल्या वचनानुसार भगवा...

द्वितीय दुर्गा : ब्रह्मचारिणी ( नवदुर्गा विशेष )

Image
  दधाना करपद्माभ्यामक्षमालाकमण्डलू। देवी प्रसीदतु मयि ब्रह्मचारिण्यनुत्तमा ॥   नवरात्रीचा दुसरा दिवस अर्थात दुसरी माळ , दुर्गा देवीचे द्वितीय स्वरुप ब्रह्मचारिणी देवीला समर्पित आहे. माता ब्रह्मचारीणीचा जन्म पर्वराज हिमावत आणि त्यांची पत्नी मेनवती यांच्या पोटी झाला. पर्वताची कन्या असल्याने त्यांना ' पार्वती ' असे संबोधले जाऊ लागले. बालपणापासूनच त्यांनी नारद मुनींकडून भगवान शिवाच्या अनेक कथा ऐकल्या होत्या. त्या कथांचा प्रभाव पडून , भगवान शिवालाच आपला पती म्हणून प्राप्त करण्याचा त्यांनी निश्चय केला. त्या काळात भगवान शिवाने सांसारिक जीवन त्यागून संन्यास स्वीकारला होता आणि ते हिमालयात ध्यानमग्न होऊन राहत होते. पार्वतींनी त्यांच्या निवासस्थानाची देखभाल करण्याचे व्रत स्वीकारले ; त्या जागा स्वच्छ ठेवणे , अन्नाची व्यवस्था करणे आणि फुलांनी सजावट करणे अशी कामे त्या करत असत. त्यासोबतच त्या ध्यान आणि प्रार्थनाही करत असत. सुरुवातीला त्या केवळ फळे आणि फुले खाऊन अल्पाहारावर राहत असत , परंतु कालांतराने त्यांनी केवळ पालापाचोळा खाऊन राहण्यास सुरुवात केली. अखेरीस , त्यांनी अन्न आणि पा...

पहिली दुर्गा : शैलपुत्री (नवदुर्गा विशेष )

Image
  समस्त वाचक , हिंदू माता भगिनी आणि बांधवांना शारदीय नवरात्रउत्सवाच्या अनेक शुभेच्छा ! हिंदू संस्कृतीत सण-उत्सवांना विशेष स्थान आहे , पण त्या सर्वांमध्ये आद्यशक्ती जगदंबेचा महिमा गाणारा आणि भक्तांच्या मनात चैतन्य फुलवणारा सर्वात मोठा उत्सव म्हणजे ' शारदीय नवरात्र '. अश्विन शुद्ध प्रतिपदेपासून सुरू होणारा हा नऊ दिवसांचा नऊ रात्रींचा सोहळा म्हणजे केवळ धार्मिक पूजा अर्चा नसून , आपल्यातील वाईट प्रवृत्तींवर चांगल्या वृत्तींचा विजय मिळवण्याचा आणि नवचैतन्याचा उत्सव आहे. नवरात्रीच्या या नऊ दिवसांत देवीच्या नऊ वेगवेगळ्या रूपांची (नवदुर्गा) पूजा केली जाते, त्या  नवदुर्गांचे स्मरण तसेच त्या बद्दल माहिती सांगणारी लेख माला आम्ही सादर करत आहोत. नवदुर्गातील पहिली मान ले  गेलेले दुर्गेचे रूप म्हणजे " माता शैलपुत्री " होय. वन्दे वाञ्च्छितलाभय चन्द्रार्ध कृतशेखरम् । वृषारूढाम् शूलधारम् शैलपुत्रीम् यशस्विनीम् ॥   पौराणिक कथेनुसार , शैलपुत्री हा भगवान शंकराची पत्नी " माता सती " यांचा पुनर्जन्म होय. कथा सतीची : राजा दक्ष यांची कन्या सती हिने , आपल्या कुटुंबियांच्या...

वनवास संपला, आता अग्निपरीक्षा !!!

जय श्रीराम ! सध्या श्रीराम मंदिर अयोध्या येथील कथित दान चोरी प्रकरणाने मोठाच जोर धरलेला आहे. या प्रकरणासंबंधित काही महत्वपूर्ण मुद्दे पाहणे आणि त्यांचा उहापोह करणे आवश्यक आहे. जेंव्हा ही अनियमितता ट्रस्ट च्या लक्षात आली, (४ जून २०२६) तेंव्हा स्वतः ट्रस्ट ने या प्रकरणाची निष्पक्ष चौकशी करण्याचा आग्रह धरला. ट्रस्ट च्या आग्रहावरूनच विशेष चौकशी समितीचे गठन करण्यात आले.  या प्रकरणाची सखोल चौकशी होऊन त्यातील तथ्ये समोर आणावी असाही आग्रह ट्रस्ट करत आहे. अर्थात " कर नाही तर डर कशाला " अश्याच बाण्याने, ट्रस्ट चौकशीचा आग्रह धरत आहे. खरी मेख इथेच आहे, जर ट्रस्टी कथित घोटाळेबाज असते तर हे प्रकरण प्रशासन दरबारी गेलेच नसते. परंतु असे होताना दिसले नाही याचाच अर्थ सदर प्रकरण ट्रस्टींनी संगनमताने किंवा कट कारस्थानाने घडवून आणलेले नाही. चौकशीला सामोरे जात असताना, पद अधिकार यांचा प्रभाव किंवा दबाव कोणावरही असू नये यासाठी ट्रस्टी मंडळींनी स्वतः आपले राजीनामे सादर केले आहेत. वास्तवात ज्या माननीय चंपतरायजींवर आरोप केले जात आहेत ते चंपतराय हे त्यांची प्राध्यापकी सोडून ऐन तारुण्यामध्ये श्रीराम मंदिर...

हिंदूंपुढील आव्हाने - भाग ३ रा : सर्वमान्य नेतृत्वाचा आभाव ! - पूर्वार्ध

Image
  समस्त वाचक बंधू, भगिनी आणि मातांनो !!! सस्नेह जय श्रीराम ! मागील भागामध्ये आपण , एकसंधतेचा आभाव या बद्दल प्राथमिक चर्चा केली तेंव्हा काही बांधवानी याचे मूळ शोधण्याचा प्रयत्न करावा आणि त्यावर लेख लिहावा असे सूचित केले होते . प्रारंभी वाटले की मूळ शोधणे असेल तर अधिक चिंतन आणि हिंदू समाजातील विविध घटकांचे निरीक्षण करणे आवश्यक आहे . आमचे निरीक्षण पूर्ण झाले आहे असे आमचे म्हणणे नाही परंतु जे काही सापडले , त्यातून जे काही उमगले ते आपणां पर्यंत पोहोचवत आहे . हिंदू एकसंध का नाही याची मीमांसा करायची तर अनेक पैलू आणि मिथके यांचा विचार करावा लागेल . एक संधतेच्या अभावाबद्दल एक मत प्रवाह असा आहे की ; हिंदू मध्ये आपापसात असणारी विविधता हीच त्यांना एकसंध होऊ देत नाही . हिंदू समाजामध्ये अंतर्गत विविधता आहे हे मान्य . या विविधतेचे वर्गीकरण करायचे झाले तर , भौगोलिक , पारंपरिक , भाषीक असे ढोबळ वर्गीकरण करता येईल . असे असले तरी भौगोलिक प्रदेश बदलला म्हणून हिंदूंचा अहिंदू झाला ...